Hướng nghiệp là một bước đệm quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành nghề trong tương lai. Vì thế, các bạn học sinh cần có sự định hướng nghề nghiệp càng sớm càng tốt.
1. Định hướng nghề nghiệp là gì? Vì sao cần định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh?
Định hướng nghề nghiệp là những công việc có thể giúp các bạn học sinh lựa chọn và xác định được nghề nghiệp mong muốn trong tương lai. Thông qua việc được cung cấp các thông tin về nhu cầu thị trường, mức lương, môi trường của các ngành nghề, các bạn sẽ có cơ sở nghiên cứu lựa chọn ngành học phù hợp, đảm bảo việc làm sau khi ra trường, hạn chế tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc trái ngành nghề đã học.
Khi được định hướng nghề nghiệp sớm, các bạn học sinh sẽ có thể:
- Có nhiều thời gian để cân nhắc, chuẩn bị và đưa ra quyết định đúng đắn nhất cho ngành học trong tương lai
- Chuẩn bị và đưa ra kế hoạch học tập từ sớm, giúp các bạn có thêm tự tin và chuẩn bị được nhiều kiến thức, kỹ năng cho công việc sắp tới
- Nhận ra đam mê, sở thích và năng lực của bản thân có phù hợp với công việc hay không, từ đó quyết định về ngành nghề, giảm tình trạng làm trái ngành hay chán nản, bỏ ngang
- Dễ dàng phát triển, thành công hơn trong công việc vì công việc ấy phù hợp với sở trường và năng lực của các bạn
- Có nhiều cơ hội trải nghiệm, tiếp xúc và làm quen với công việc hơn, không bị mất thời gian vào những ngành nghề không liên quan
2. Phương pháp định hướng nghề nghiệp đúng đắn
- Vượt qua các rào cản định hướng từ gia đình, bạn bè
Lời khuyên từ gia đình bạn bè có thể rất hữu ích cho quá trình định hướng, tuy nhiên không phải lời khuyên nào cũng phù hợp với bạn. Nhiều bạn học sinh được định hướng theo sở thích, kỳ vọng của bố mẹ hoặc nghe theo lời khuyên của bạn bè dẫn đến quyết định không phù hợp, chọn sai ngành và hối hận vì lựa chọn ấy. Đây là một điều rất đáng tiếc khi định hướng nghề nghiệp, các bạn nên vượt qua các rào cản và tự định hướng cho bản thân. Không thể phủ nhận việc có thêm lời khuyên, thông tin từ gia đình và bạn bè sẽ giúp ích cho các bạn, tuy nhiên bạn cần chọn lọc và tiếp thu những thông tin phù hợp với mình để có thể định hướng đúng đắn nhất. - Tìm hiểu về các ngành nghề, lĩnh vực
Tìm hiểu kỹ về các ngành nghề sẽ giúp bạn tìm được thông tin quan trọng, từ đó có kế hoạch định hướng đúng đắn. Các thông tin bạn cần tìm hiểu bao gồm các tin tức về môi trường làm việc; cách làm việc; nhu cầu nhân sự; các kỹ năng cần thiết khi làm việc trong nghề; các trường, đơn vị nào có thể đào tạo tốt về lĩnh vực đó; nơi tìm việc sau khi học xong;… Đây đều là những thông tin quan trọng mà các bạn cần tìm hiểu trước khi lựa chọn công việc trong tương lai. - Xác định thế mạnh của bản thân
Sau khi tìm hiểu về các ngành nghề, các bạn sẽ bắt đầu so sánh với sở thích, đam mê và thế mạnh của bản thân xem có phù hợp với ngành nghề đó hay không. Vì thế cần xác định đúng đam mê, năng lực của bản thân ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để có thể dễ dàng chọn lựa. Có rất nhiều cách để xác định sở thích, phổ biến nhất là thông qua các bài trắc nghiệm tính cách, trắc nghiệm IQ,… được các nhà khoa học công nhận.
Các bạn có thể tìm hiểu về những mô hình đó tại đây - Trau dồi các kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp đã chọn
Các kỹ năng chuyên môn sẽ được học tại trường nhưng kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp các bạn sẽ phải tự trau dồi thêm, vì thế đây là việc rất quan trọng, giúp các bạn có thêm sự tự tin khi bước vào môi trường làm việc. Một số kỹ năng mềm bao gồm: Kỹ năng giao tiếp; Kỹ năng thuyết trình; Kỹ năng làm việc đồng đội; Kỹ năng quản lý thời gian; Kỹ năng lãnh đạo; Kỹ năng tư duy hiệu quả; Kỹ năng giải quyết vấn đề; Kỹ năng học và tự học; Kỹ năng đàm phán; Kỹ năng quản lý xung đột; Kỹ năng tổ chức họp… Các bạn cần tìm hiểu và trau dồi các kỹ năng phù hợp với lĩnh vực mà mình lựa chọn. - Trải nghiệm thực tế
Để có thể xem mình có thật sự phù hợp với ngành nghề đã chọn không, bạn hãy thử trải nghiệm công việc đó trong thực tế. Có thể từ một số buổi tham quan doanh nghiệp, trải nghiệm công việc trong thời gian ngắn cho đến việc tìm kiếm, thử làm các công việc liên quan đến ngành nghề, lĩnh vực đó. Điều này giúp bạn có thêm trải nghiệm, biết thêm nhiều về ngành nghề cũng như biết được mình có phù hợp với công việc đó hay không.
3. Một số chương trình định hướng nghề nghiệp hiện nay
Hiện nay, nhiều bậc cha mẹ đã cho con mình có cơ hội được tiếp xúc với các loại ngành nghề, lĩnh vực từ rất sớm. Vì vậy các chương trình hướng nghiệp ngày càng đa dạng và có dễ dàng cho phụ huynh, học sinh có thể đăng ký tham gia.
Từ khi còn nhỏ, cha mẹ đã có thể cho con em đi tham quan các địa điểm khu vui chơi giáo dục hướng nghiệp như Kizciti hay Vietopia,… với rất nhiều các ngành nghề cho các bạn nhỏ trải nghiệm vừa được chơi vừa có thêm những ấn tượng về ngành nghề, góp phần cho việc định hướng tương lai sau này.
Đặc biệt hơn nữa, các chương trình định hướng cho học sinh THPT đang rất được chú trọng và phát triển. Hầu hết các trường Đại học tại Việt Nam đều có rất nhiều các chương trình hướng nghiệp dành cho các bạn học sinh cấp 3 hoặc bản thân nhà trường THPT cũng liên kết với các đơn vị giáo dục tổ chức các buổi hướng nghiệp giúp học sinh đến trải nghiệm trên giảng đường và nghề nghiệp thực tế. Hoạt động này giúp các bạn hình dung rõ hơn về nghề nghiệp mình định hướng theo. Một số chương trình hướng nghiệp phổ biến tại các trường đại học hiện nay như: Company Insider Online Career Fair, Vietnam Online Career Fair (VOCF), CMO Career, Competency Workshop Series,… cũng đang được rất nhiều các bạn trẻ quan tâm tham dự.
Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai Đề án “Hỗ trợ học sinh sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” (gọi tắt là Đề án 1665) với chương trình hướng nghiệp trực tuyến “Hướng nghiệp Kỷ nguyên số – Học và chọn nghề tương lai” dành cho học sinh lớp 12 tại các trường THPT sẽ giúp các bạn có thể vững tin lựa chọn nghề nghiệp, phát huy tốt sở trường và đam mê của mình.
Các chương trình hướng nghiệp đều mang đến cho các bạn học sinh những nguồn thông tin quý giá, là hành trang cho con đường lựa chọn nghề nghiệp sắp tới. Có sự định hướng nghề nghiệp đúng đắn và phù hợp, các bạn sẽ có sự tự tin, thời gian và tìm được công việc phù hợp cho mình, phát huy tài năng của bản thân.
Buổi Talkshow hướng nghiệp trực tuyến “Giải phương trình: Đam mê + Z = Sự nghiệp” diễn ra vào 14:00 – 16:00, Chủ Nhật, ngày 27/02/2022 được Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng VTC Academy tổ chức sẽ mang đến những thông tin bổ ích cho các bạn học sinh THPT trên toàn quốc.
Link đăng ký sự kiện: https://forms.gle/DvDEMH2HRGKmBPqV8
